ملكوت ، اسلام را به حسن خلق معنا فرموده است ! آرى ، حسنات اخلاقى ريشه در صفات و اسماى حضرت محبوب دارد ، ورنه اسلام بدين صورت معنى نمىشد . حسن خلق را چه منزلت عظيمى است كه حضرت مجتبى عليه السلام در روايتى بى نظير ، آن را بهترين نيكىها دانسته‌اند . أبُوالحَسنِ عَلىُّ بنُ عبدِ اللَّهِ الأْسْوارىُّ ، عن أحْمَدَ بن محمَّدِ بنِ قَيْسٍ ، عن عبدِالعزيزِ بنِ علىٍّ السَّرَخسىِّ ، عن أحمدَ بنِ عِمْرانَ البغدادىّ ، قال : حَدَّثَنا أبوالحسنِ قال : حَدَّثنا أبوالحسن ، قال : حَدَّثنا أبوالحسنِ قال : حَدَّثنا الحَسَنُ ، عنِ الْحَسَنِ ، عنِ الْحَسَنِ : « إنَّ أحْسَنَ الْحَسَنِ ، الْخُلْقُ الْحَسَنُ . » « 1 » راويان روايت از ابوالحسن و او از ابوالحسن و او نيز از ابوالحسن ، از حسن ، از حسن ، از حسن روايت كرده‌اند كه بهترينِ نيكىها خُلق حسن است . « 2 » حضرت باقر عليه السلام ايمان كامل را شعاع اخلاق نيكو دانسته است : إنَّ أكْمَلَ الْمُؤْمِنينَ إيماناً أحْسَنُهُمْ خُلْقاً . « 3 » كامل‌ترين مؤمنان از جهت ايمان خوش اخلاق‌ترين آنانند . وجود حسن خلق محصول ميانه روى بر عليه افراط و تفريط در قوهء شهوت و غضب است و ظهور اين معنى در معاشرت نيكو با مردم و محبت با آنان ، وصِله و صدق و لطف و نيكوكارى ، حسن مصاحبت و زندگى پاك و رعايت حقوق خلق خدا و مواسات و مساوات و نرم‌خويى و حلم و صبر و تحمّل رنج مردم و مهربانى با

--> ( 1 ) - بحار الأنوار : 68 / 386 ، باب 92 ، حديث 30 ؛ وسائل الشيعة : 12 / 153 ، باب 104 ، حديث 15929 . ( 2 ) - ابوالحسن اول در روايت محمّد بن عبدالرحيم شوشترى ، و ابوالحسن دوم علىّ بن احمد بصرى تمّار ، و ابوالحسن سوم علىّ بن محمّد واقدى است . امّا حسن اول حسن بن عرفة العبدى ، و حسن دوم حسن بن ابىالحسن بصرى ، و حسن سوّم ، وجود مقدس حضرت مجتبى - عليه آلاف التحيّة و الثناء - است . ( 3 ) - الكافى : 2 / 99 ، حديث 1 ؛ وسائل الشيعة : 12 / 148 ، باب 104 ، حديث 15904 .